- Khai Minthang
USA apat India via London, ...innlum tungta in.......
{Ka vacation zang diingin USA apat innlang ka tungta a, zaan sawtpi houlim a ka toukhawm nua un “I mit-ha themkhat beeh pai chiet vai” chi’n Pasian kungah kilankhie in (Lup thumna nei in) ka lumta uhi. Tomkhat bembom ka mit singpan hing kachi leh ka cell phone hing ging in…….}
“Good morning, honey”
“Hhmmm…..Good morning”
“Na iimut anop nai? Na thou tai? Jetleg nanei ei?”
“Ohuh, Zia nitaah sawtsim tou ung a, jetleg zong nei sim kadiei mah iimu thei tahtah sih veng aw. Ahi vangin ka lungsim pilvang (alert) mama….”
“Waw, ahoive! Ke’n bang nachi de aw chia ka lung himaw sim hia … Ahoive! Eeehh, bangkhat, Zou Meseum pen 7:00 am apat 5:00 pm kihong ahia, Adang teng (Zou Gaal Hall, Zou Library, UZO Office, etc. achina ahi) 7:00 am apat 10:00 pm kihong ahi. I tunbai sih leh mi tamthei mama ahi. Adieh in tulai vacation hun ahitawh bangtawh mi adim a dim thei achi u khu……….”
“A kihonzaw sawtlou a lutthei pai diing in kisavai aw,… tuni pen Zou Innpi a ngainou tawh hawkhawm diing chi ka ngaisut chiengin …….”
Ka houlim zou un zing ka thouta a, meditation neizou leh kisil zou in local news channel “Zogam Thusuo” singpi dawn kawm in ka en hi. Thutha tuomtuomte lah a khat in “Tuni’n ZSPte’n Pu Zou Hall, UZO Office floor ah Committee poimawtah 11:00 am apat 4:00 pm tan anei diing uhi. Tuabanah Zou Gaal Hall ah 10:00 am apat 3:30 pm tan CDSU (Churachandpur Dist. Students’ Union) te saina in Seminar poimawtah um diing a, tuazou nitaah 5:00pm apat 9:00 pm tan Zou Christian Band te’n Gospel Concert Zou Gaal Hall ah nei diing ua, ticket khu khopi sung sumbuuh tuomtuomte a muthei ahibanah Zou Innpi Kotpi chingte apat in zong muthei ahi diing hi” chi’n ang kiphuong khie hi.
Ka nu’n “Zou Innpi a haw diing nahi uleh kuon bai ve u chin. Mi tamthei mama akhu” ang chi a, ke’n zong “Akuon sawm kata ve” chi tawh pusuoh thuo in ka ngainoute innlang zuon in ka taisuh vingvengta hi. Tomkhat lou in a innmai uh ka tungta a, ka car ka park zou in a innsung uah lut in tuivot themkhat dawn in a nu-le-pa tawh tomkhat ka houlim zou un Zou Innpi chia na kigen mintang va en diingin kang kipan kheta uhi.
I khopi ka nuasie na sawtsim ata diei mah inn-le-lou leh bangkim kei umlai tawh te in ana kilamdangta mama a, akip-akawi in gen diing chilei atam seng hi. Lamka ka pawtsan/zinsan lai tawh kate chiengin gari zong ana tamta mama a, mihingte leh inn-le-lou zong mitmuthei in ana kilamdangta hi. Bangtan amakhat katai zou un Zou Innpi umna Zou Veng kang lut uleh Zou Innpi khu muthei khop leh theikhel theilou diingin ana ding velvol a, gal apat in zong theikhel thei diing ahisih hi. Zou Innpi mai katun un a kot chingte’n siemtah leh kilawmtah in a hing houpi pai uhi.
“UZO President pa tawh 8:30 am a diing a appointment nei ka hi” chi tawh ka ID kala leh “Oh, tomnoukhat” chi’n a umna kotpi chinna buuh (duty post) apat UZO President pa office ang houpi pai ngal hi. “President nang kimupi diing in amanta a, na gari chabi hing pelechin keima’n kana buoipi na diing. Tamnah Zou nungah feltah Chingbawi aum a, ama zong NEHU a MA abawl laitah ahia, vacation sunga Zou Innpi a nasem diinga hing ki volunteer ahia, Tour guide diinga kise ahi” chi’n Chingbawi ang pulah (introduce) a, kei leh ka ngainou in zong “Hi, Chingbawi…..” chi’n ka kichibaipi ua, ka minte uleh ka hinate uh ka kigen tuo uhi. Ka car key security pa khut ah muongtah in kapekheta a, ama’n ticket (parking ticket) khat hing pie in Chingbawi nua ka zuita uhi. “Chingbawi, dachienga President tawh ka kimu zou chieng ua Zou Innpi tour pei nuom kahi ua, nang guide ngai lou di?” kachileh “Hitham ee, nou man hunhun a manthei pai diing in kana ki awngthawl sah diing hi” ang chita hi. A nu-le-pate leh a school kainate ka houlim uleh sawtlou kaal in president office ka tungta ua, President pa’n a kotmai ah hing ngah in “Zingpha, hing damna uteh maw? Hing lut un, hing lut un… Chingbawi kipah ing ee” achia, ke’n zong “Dachienga innpi tour pei diing kahi ua, tuana tour guide diinga Chingbawi ka chiel uh ahi” kachi leh president pa’n “Nasep tamthei seng sihleh keima’n hing guide leng hoi diing hia, hilezong nang ngaisiem uh ngai ven… Zou nungah feltah khat in ang guide diing ahia, kei sangsang in zong felzaw va ee” chi’n chiemmui-chitah in ang chita hi.
UZO President Office Sung Ah:
President pa Office khu a thupi a, ka lutpat a kamu masahpen ahileh a touna nua a siakhuom khat a nampi diellap kikhai khu ahi hi. A table tungah Lai Siengthou, Phone, Computer, etc. aum hi. President touna mailang ah mipoimawte a kimupi hun chienga a toukhawmna uh touna zawnsau ni kimai-ngat in aum a, chair zong bangza amakhat aum hi. Ka lungsim in ‘White House a Oval Office bang na mawh eele’ kana chikha zozen hi. Book shelf leh baang a lim tuomtuom kitaahte zong aum a, zeem hoitah leh kilawmtah in a kizeem in a siengthou mama hi.
President: Tou un, themkhat houlim vai. (Ka touna mun diing chiet uah ka tousuh ua) Zou Workshop leh Zolengthe lah veel a na houlimnate uh thupi kasa mama hi. Khantouna diingin media thahatna zahsiem angai hi. Kou aphuol a umte’n nou intellectual forum leh online a I nampi a diing ngaituo a ana pang zingte tungah I Zou nampi min in lungdamthu hing gen ing.
Ke’n: Amavele, Information Technology izah siem leh I mipite zousie heitah heitah ah um lei zong kitungpha leh kipangpha ahi. Online tantan a tou theite leh ngaidan kumtheite khu a ngiempen in zong intellectual background themkhat teei beeh inei ua, a sangte ahileh I nampi sunga pilna leh nasepna lama sang zodeute ihi ua, gamdang a umte’n (India khopi tuomtuom leh leitung mun tuomtuom a umte) culture leh civilization tuomdeu ahi dungzui in mite khantoudan leh kivaihawmdan ah experience ing hauzaw deu sam uhi. I theidan leh I mudan zousie ing gawmkhawm a ing kikupkhawm chieng un siltha tampi itheibe ua, khantouna lamah I kitawl zelzel ua, I Zou nampi’n I phattuompi zel uhi.
President: Adih ve! Online a na houlimnate uleh issue khat phot hoideu a kikupna naneite uh kana print zel ua, UZO meeting chite leh houlimna poimaw chiengin kana hawm zel uhi. Tualeh pattuompi diinga katheite uh zong UZO Block leh Unit level ah kana hawmkhe zel ua, I Zou mitampite’n phattuompi mama uhi.
Ke’n: Kipahhuoi mama ee! Kou pen khatvei teng a “Online Volunteers” kichi zel ka hi giapguap ukhu. Aziehpen, tambanga online a kikumte’n tha-le-zung, siemna-pilna, sum-le-pai, hun-le-ni tampi bei a hing kipan aki hi a, hun nei sunsunte manphatah a I nampi a diinga izah theina umsun chia kaman hunhun ua I nampi khantouna diing a ka ngaisutte uh hing kigen sawn ahi. Gam khangtoute khantoudan, pildan, umdan, hausatdan leh a dang dangte banga eite zong I khantou theina diing ua I experience apat hing kigen zel ahia, I teenpi gam khangtousate a diinga bangma hilou, eite sanga themkhat na changkang deute I copy nget-ngut sang in gam khangtousa (developed countries) te umdan copy zaw lei ka chi nopna hi ee.
President: Gam khangtou ahiei globalization igen chieng un I hina (identity) leh tawndan (culture) uh mangsah diing in I ngaisun ua, kei mudan in I hina leh tawndan a hii leh tawn kawm in zong I khangtou thei tham diing uhi. Khanmawbawh masapen khu zawnna leh dan leh thupieh mumal umlouna ahi. Gam khangtou ichite leh gam khangtoulou ichite kikhietna masapen khu neeh diing kiningchinna leh kiningchin louna banah dan leh thupieh dinmun ahi mai hi.
Ka ngainou: Aleh president pu, tu-le-tu’n ZWC te’n panmun bang nachi hawm vuoi? ZSP, ZYO, ZDV leh ZLS te haitah a um uh ade aw?
President: Tu-le-tu in ZWC khu Department tuomtuom – Home, Defence, Justice, Education, Culture, Commerce, etc. chidan in a kikhen a, ZWC khatchiet in tamteng ka puoh uh ahi. President kahina tawh tamteng nasepdan ka etkol zing ahia, amaute’n zong a department uh tawh kisai athei zou mama ua, information kadei bangbang ang pethei uhi. UZO Department of Education nuoi ah ZSP leh ZLS aum a, Department of Defence nuoi ah ZYO leh ZDV aum hi.
Ka ngainou: Tu masang deu apat a hing kithang tha kia “Zogam Leidii” pawl in Jubilee suong ang phut ua, tuate UZO in a theipi ei?
President: Theipi tham ee, Zogam Leidii te khu a thupi ua, Imphal museum a diinga Zou vanzah tampi a piehkhiet ban uah Zou Museum a diing a sil tuoh tampente ahi uhi. Ama un I culture, tradition a thu-le-laa in ang gingkhe sah ua, a thupi mama uhi. Amaute apat in heitah a hing kipan, bang thu bang laa inei, etc. chite muthei in aum a, a laakam tampite un I hina, tangthu leh tawndan tampi agen hi. Amau Dept. zong UZO Dept. poimawpente lah a khat ahi hi.
Ke’n: Aleh, President pu, maban ah Zou nampi khantouna diing in project bang bang inei uoile?
President: Project khu department level apat a bawl diing in a ki-ngaisut a, ka cabinet te’n amau department chiet a progress report leh mailam hun diing a project bawl diing dan leh amau department tawh kisaite zousie amau department a ang houlim zou chieng un Executive committee ah ang pulaah zel uhi. Etsahna diing in Dept. of Education nuoi a um ZLS te apat in Burma lang a i sanggam umte tawh “Common Literature; Dual Spelling” chi khat ang pokhie ua, Dept. of Defence te’n ZYO leh ZDV nasepna ah ZYO in Community policing (Intra-community) leh over ground volunteer sem uh henlen, ZDV in ZYO zozou loute, underground level leh inter-tribal policing sem leh chi aum hi. Tambang in Dept. tuom tuom in zong project anei chiet uhi.
Ke’n: (Ka ngainou leh President pa enkhawm kawi kawi kawm in) 2009 UZO Election-Cum-Conference inei lai a Nute panlahdan hoi nasai?
President: Hoi tham mah ee. I nampi khantouna diing in Zou nute’n nasep leh panmun poimawtah anei uhi. Mihing iitna thupipen a ki-ngaisut khu “Nute iitna” ahi hi. I naupangte khu pate khut sung sangin nute khut sung a ki-nga uh ahizaw hi. Laisiengthou thu hi in leitung tangthu enlei mithupite khu nuthupi neite ana hi nuom mama uhi. Tate nopna khu nute nopna ahia, tate lungdamna khu nute lungdamna ahi mabangin nampi dana khu nute dana ahia, nampi kipahna khu nute kipahna ahi hi. Tuaziehin, nute panna penpen khu mipite panna ahia, nute aw khu mipite aw ahi taangpi a, mipite aw khu Pasian aw ana hi zel hi.
Ke’n: President pu, kou tawh kimu thei diinga na hun manpha nang pieh thei zieh in kipah ing. Kei zong ka vacation tomnou sunga innlang hing pha kahia, ziani nitaah langa hing tung ka hi. I nampi a diing a ka pantheina aum leh keima bawltheina (capacity) tana pang diing mansa kahi. Zou Workshop leh Zolengthe a Online Volunteer te zong amau bawltheina tana pang diinga mansa ahi uh, I nampi a diing hing ngamte kahi ua, apoimaw bang bang in kithuza zel vai. I Zou nampi Pasian in guolzawl in mapuita hen!
President: (A touna gei a switch khat meeh kawm in ang dingta a, kou zong ka dingta uhi) Unofficial/Informal deu in zong innlang ah kimu kia vai in, I houlimna sunzom kia mai vai e maw…. Tuni nang haw thei uh kei zong ka lungdam. Pasian leh I minam a diing in semkhawm zing vai….
(Ka tour guide diing ua ka nget uh Chingbawi ang tungtouta hi. A touna gei a switch pen innmai lama security te radio tawh kithuo ahia, tua switch a meeh zou a Chingbawi hing dieng tou ngal dan ahi) Kotlam lang ah kizui phei in ka ki chibai ua, “Kimu kia vai” chi’n ka kikhenta uhi.
Zou Innpi Ground Floor Tour:
Chingbawi in “Ground floor a pan lei ahoi diei?” achi leh ka ngainou in kei hing enphei kawm in “Tour guide nu in achi dandan himai lou di?” Kei zong kihei phei kawm in “Nang khutsunga ki-um hita in, na chi dandan himai” ka chita hi. Ground Floor lam zuon in ka kumsuh ua, tua kawm in Chingbawi tawh kitheituona ka neipi uhi. “Eiteng pi vacation zang ngentang ibou vele” chi’n nuikawm in kagen hi. Tambang ka houlimlim lai un customer service center (Information center zong kichi) ah ang lutpi a, tuanah Zou Innpi Booklet khat chiet kala ua, Zou Museum lut theina diing ticket khat tuoh kalata uhi. “Zou Museum ilut diing chieng in a lutna kot ah security te’n ticket ang na check diing uh ahi” chi’n Chingbawi in ang hil hi.
Zou Innpi Booklet ah Zou tangthu tomkim in a kigiel a, Zou Innpi kilamdan leh a lim leh asung a umte kim sitset in a kigiel hi. Tuami tawi kawm in Innpi kotpi (gate) apat tour ka kipanta uhi.
Kotpi khu khuompi lienpi ni kikaal a um ahia, siakot kibawl ahi hi. Tua kotpi lutna khu Zou tangvalte’n Zou Innpi kihon teng in aching ua, alut khat phot hoitah in a enkhie (check) uhi. Kotpi lutna gei tuoh tuoh khu inntung katouna kellei nuoi ahi a, pindan bittah Innpi chingte umna a um ahi. A pindan khu inntung katouna kalbite kipatna leh kotpi kikaal sung teng ahia, ziet leh vei ah a pindan a kilam a, tuateng ah Innpi vengte tawh kituo in Information Center a staff-te’n na asem ua, hoitah in glass kithap sitset in kotpi lampi apat amaute kihoupi thei ahi uhi. Chingbawi in “Tam I peina lampi (Kotpi a lutna apat inntung katouna kikaal) khu anuoi hawm a kibawl ahia, buoina ahiei bang amakhat umleh tamna siatuong kiphate khu zietlang leh veilang a Innpi chingte umna lang tuoh a kikaitum thei ahi. Tambang a a kikaitum chieng in tami mun pen a thuuhsuh mama hi” ang chi hi. Tuana pat a zietlang a ka kihei phei uleh tuikul (well) khat aum a, tua tuikul khu Innpi vengte’n aven uh ahi hi. Tua tuikul apat in inntung lang ah tui kitawpsah in Zou Innpi sung zousie a tui zahthei diingin aum hi. Chingbawi in “Tam tui kitawp pen Zou Innpi sunga kisilbuuh, dailenbuuh leh annhuonbuuh umte a kizangte ahi hi” chi’n ang hilchien hi. Ke’n zong “Eh, annhuonbuuh (kitchen) um maw?” kachi leh “Um e, guolnop leh pawi aum chienga tuonvaite’n mundang a pei sese lou a Innpi sung mama a ann leh tui dawn diing abawl uh akhu. Kitchen khu Conference Hall nualam a Security te umna tawh kithuop ahia, Gate tungzawn laitah ahi” chi’n ang gen hi.
Ground floor khu gari parking ahi taangpi a, khuom golpipi te tawh aum lemlum a, gari parking zong a row a row in aum sitset hi. A bangte khu kawlsuong toutuoh mama in a ki-iim kimkot a, window chi mumal umlou in abin in abing chetchut mai a, light ahoi mama zieh in asung avam mama zel hi. Gate apat a vaah (light) hing lutte leh electric kizang ahia, asung atanvaah zou mama uhi.
Ka ngainou in innpi ki iimna suongte a atuohte min ang mu tah in hing nenou sim pien dihtah in “Tami Zou Innpi kilam lai a lamkaite’n ‘Zou milip pankhawm theina diing leh neitu hina (sense of ownership) inei theina diing un Zou milip in Zou Innpi foundation leh khuompite (Corner stones) diing Kawlsuong khat chiet ituoh diing ua, tuohtu min igiel chiet diing uhi’ chia ang gen pen uh avele maw…. Kei suong tuoh pen zong heitah amakhat ah um diing hia maw…. Kei a pen leinuoi a kiphumte ah apang de aw, oleh leitung a hing dawhte lah ah apang de aw, oleh a khuompite in apang de aw...” chi’n ang nenou sim pien hi. Ke’n zong “Tualai a ka khuo ua ka lawmpate gari a kawlsuong va kipuo in, khosung lentuol (ground) a hing kisung in, mimal khat chiet in, asuong khatchiet kilei in, innlanga ki peipi in, UZO GHQ te thupieh bang chet a a sample dantawh kituoh chet a ‘Donated by …..’ chia na kigel vevaw lai zong lungsim ah hing kilang mawh mah ee. Lunglen huoi sim zozen ee. Tamte imu chieng in tua suong tuoh a ang na beisante I mit-ha in hing kilang in, amaute min imu leh amau theizingna Innpi (memorial tomb) tawh kibang phiel in, Zou Innpi ngainatna hing kuong veh aw… nunlui nite thelbang hing thou ee guoi!” chi’n ka puonmeng (hanky) la in amit a hitui val litlet te ka sia pieh hi. Tuanah tomkhat ka tawldamta uhi.
Zou Gaal Hall Tour:
Ground floor a tomkhat ka tawldam zou un first floor ka katou uhi. Tami floor khu Zou Gaal Hall a kichi hi. Kalbi ka katouna uh first floor ah a atung suoh a, second floor katouna kimkhat a kalbi kihieh (U-Turn) na mun ah Zou Gaal Hall Balcony a lutna tawh a kipe a, U-Turn tunglam pen UZO Office Floor (Second Floor) ahita hi.
Zou Gaal Hall khu eilang theidan in India a Cinama Hall te abang hi. A tuong pen themkhat a suhsim didiei a, amailang ah Plateform a kibawl hi. Plateform khu sil tuomtuom a zah ahi theina diing in puonpi (Screen/linen) in a kikhah thei a, a plateform khu kuolsim (arch shape) in a kilam a, liensim a kilam ahimanin thugen-lasahna aum chieng in zong plateform nualang ah mi tamkuom a kita veve hi. Plateform nualanga tounate khu kalbi dan in a kisangsah tou deudeu a, touna zawn (row) nga veel aum hi. A tuong apat a plateform katou theina diing in plateform ah kalbi a kidawtou a, floor apat 2 feet a sanga kikhangsang ahi hi.
Anualang leh apang langkhat tuoh ah tuana plateform a nasem/limpia bawlte kisahkholna diing in pindan liensim kuom aum chiet hi. Tua apang langtuoh a pindante khu Hall baang zietlang leh veilang tuoh a touna saang (balcony) te tawh a kizom suoh ua, touna zawn sagi chiet ma a kibawl ahia, innmai kotpi chingte tung (plateform opposite) ah a kisutuo uhi. Tuana kotpi langa touna saang (balcony) khu news media leh IT tawh kisaite panmun diingin kham (reserved) ahi hi. Sound leh light system khu a kiningching mama hi.
Chingbawi in Zou Gaal Hall nualam a Kitchen leh security te umna lang ah ang peipita hi. Security Room khu Conference Hall level a kibawl ahia, atung chet khu kitchen ahia, Security room tuong khu first floor tuong tawh ki level ahia, atung chet a um kitchen ceiling khu first floor ceiling ahita hi. Kitchen umna khu balcony katouna (Second floor katouna kimkhat zong hi veve) a U-Turn kibawlna tawh kitang chet ahi hi. Security room level a baang ninglang tuoh ah toilet aum tuoh hi.
Security room khu Zou Innpi lutna kotpi tung chet a um ahia, kotpi chingte zong atunglang apat in a panpi thei uhi. Amau umna ah innmailang mutheina diingin window hoitah in a kibawl a, a vanzahte uh tawh tuami room sung ah aum zing uhi. President pa phalna umlou in security room a kilut thei sih a, kou ka hamphatna khat uh ahileh president tawh kimuzou kahi zieh un phalna nga in security room ka lut thei uhi. A sunga security tawh kisai a avanzahte uh aum a, genthei leh gentheilou honpikhat aum hi. A thupi a ka genthei khat ahileh kotpi (gate) dalkhat atung ah a um a, tuapen apoimaw hunhun a khietsuh thei diingin saikhau in a kizuun thei hi.
Tuana pat in Kitchen ka luttou ua, balcony lutna lampi tawh kitaang ahi. Kitchen sung ka lut uleh sil tampi ana um a, kitchen sunga vanzah zousie ana um hi. Chingbawi in “Tami mun pen ann huonna leh kuongsilna ahi taangpi a, vansenna khu Second floor a kibawl ahi hi” chi’n ang hilchien hi.
Tuazou in ka tour guide nu uh Chingbawi in “Khawlphot na ut uoi, aban a UZO Office Floor ikatou ngal di uoi?” chi’n ang dong a, ka ngainou ka etphei leh ama’n “Office Floor etzou chieng in tawldam vai” ang chita a, UZO Office Floor ka zuonta uhi. UZO Office Floor khu a sung a awngsim pengpong a, a navah huoi mama hi. Office zousie banglang chiet ah a kilam a, alai pen ah toukhawmna deudan in amun amun ah touna a kikoikhawm liuleu hi.
Pu Zou Hall Tour
Zou Gaal Hall a plateform tung chet ah Zou Thukhenna Sangpen (Zou Supreme Court) aum a, tua khu “Pu Zou Hall” a kichi hi. Chingbawi in “Pu Zou Hall khu I nampi sunga thubuoi-labuoi aum chienga I Zou tawndan (Zou customary law) dungzui a thukhenna sangpen ahi hi. Pasian hepina tawh I nampi sungah thubuoi-labuoi atam sih a, tuazieh in department tuomtuomte’n committee anei chieng un Pu Zou Hall azang mun mama uhi. Hilezong, thukhentute touna lang (a plateform lang) khu puon in a kidang a, thukhen hun chilou koima’n plateform a kizang ngai sih hi” ang chi hi. Alai ah Round Table khat a kidaw a, tua dungzui in touna alem uhi. Touna zousie a kimaingat (Ning li apat ki maingat chiet) a, meeting chieng in alaizang a Round Table khu a focal point ahia, Thukhen hun chieng in stage tung lam khu a focal point ahi hi. Chingbawi kunga “Tamna mi umte bang bawl diinga kisa uh atai?” kachi leh “Tuni ZSP te’n 11:00 am apat in meeting poimawtah khat anei diing zieh uh ahi” chi’n ang dawng hi.
Aning guol ah UZO President apat department tuomtuomte office aum chiet hi. Lamkaite office kai a abuoi vengvung laitah uh ahi zieh in ka buoisah nuom sih ua, zingkaal 8:30 am a President pa office a ka haw uh chilou office dang ah ka lut nawnsih uhi. Office tuomtuom banah vankoina room liensimpi khat zong aum hi.
Kotpi tung ah security te pindan aum hi. Tami UZO Office Floor a Security room pulang (Kotpi tung) ah LCD Screen lienpikhat a kitaah a, tuanah Zou Innpi tawh kisai a kitheisah diing thute aki suohsah zel a, Zou Innpi sung a hunzahna poimaw mipi mu diing a kilawmte ang kisuo khe zel hi.
Security camera Zou Innpi mun tuomtuom a kikoite zousie tuami mun apat a etkol zing ahi hi. Ka ngainou zong themkhat hing lunglut sim adiei mah security camera-te ang ban et pi hi. Security Camera inn pulang ah aning chiet ah a kikoi a, tuate zong a kilang chiet hi. Ground Floor ah security camera ni a kikoi a, kotpi ah apang langkhat tuoh leh alaikim inntung ah a kikoi hi. Conference Hall, Museum, UZO Office floor leh Library chite a a kikoi liuleu hi. Tuate zousie security te’n amau umna uapat a etkai zing uh ahi. Tami security te umna khu a floor zousie a amun kibang (Kotpi tung) a um ahi uhi. Khuchi mabangin kalbi (staircase) zousie leh Toilet zousie zong a floor tenga a umna kibang ahia, security room gei tuoh a um uh ahi hi.
Hun zong ana pei zel a, tomkhat UZO Office floor a tawldam diing in kang kisata uhi. Tuonglai a khawlmun kibawlte ah katou ua, ka lawmnu’n “Vending machine te a tuivot kizuate leh neehthei kizuate lei vai ee, I dangta simta” ang chi a, kou zong vending machine lang ah peiphei in tuivot khat chiet leh neehthei khat chiet kaleita uhi. (A theiloute a diing: Vending machine khu Computer a ki program, a ngahtu umlou a almirah chiepi khat sunga neehthei/dawnthei kikoi in, a neehthei/dawnthei te alpha-numeral (a b c leh 1 2 3) chi kigawm a kichiemte, munkhat a sumtang khietna diing leh sumdal khietna diing um tuoh, tuana aman diing ikhiet zou chienga a neehthei/dawnthei umna kichiemtena imeeh leh a neehthei/dawnthei te hing kesuh. A kietsuhna apat a laah diing). Tuanah tomkhat ka tawldamta uhi. Ka tawldam zou un Chingbawi in “Tulai midang tampi’n Zou Innpi ang visit ua, a tamzaw thamte khu Zou Museum en ahi ua, foreign mi khatvei vei bang ang umthei zeel a, Zou Museum khu ticket lou tawh a kilut thei sih hi” ang chita hi. Tuachi’n ka ngainou in ka ticket te uh a wallet apat hing lakhie in Zou Museum floor kang zuon touta uhi.
***********************************
Aban next issue ah…………..