UNITED ZOU ORGANISATION
F: 03874-234062 (O) | 9436027259 (President) | 9856341992 (Secretary) | email : uzo.ghq@gmail.com
[Zou is a recognised Scheduled Tribe vide Government of India, MHA Notification No.
SRO 2477A, Dated 29/10/1956; S. C. & S. T. list (Modification) Order, 1956, Manipur]
UZO General Headquarters, Zoveng, Zenhang Lamka – 795 128
Manipur, India.
Pu President, Khovel pumpi a Zou suonte’n internet tungtawn a i tongkupna uh ZouWorkshop leh News i puonzahna uh Zolengthe in houlimpina ka hing nei nuom uhi. Nang kamsuohpen tulaitah in i Zoukuom thawn zing ahiman in mipite’n zong tam i kihouna ngai nuom ding in ka gingta uhi. Tua ahiman in, tam ka hing dohnate uh hoina sah bang a hing dawng ding in kinepna lienpi toh ka hing ngen uhi.
1. Tutung UZO election nang utna zieh liulieu e, ahilouleh lawm-le-guolte tawsawnna zieh e ? Bang tupna toh UZO Election na teet atai ?
Neh-le-tah suina toh kituohlou hinanleh, i nam ka itna leh ngainatna ban ah itna tahtah toh i Zou nam siem ding ka dei zieh a nomination ka bawl ma ahi.
2. UZO President ding a telching na hi in na lungsim sung ah bang ang lut masapen ei?
Zou mipi deisahna toh telching ka hita chi kithei kawmkawm in, Zou nam a ding a a hoi thei pen a nasepna panthei ding a thaneina Zoutate’n hing peta ahi chi ka thei chien hi.
3. UZO phutkhetute hunlai in Party system ana umsih a, Pu (L) Thangkhanlal hunlai in One Party system dan in ana pei a, Pu T. Gougin in Bi-Party System hoina a laibu gel "Zogam Kumpi Paiding Dan" ah ana gen a, tutung UZO Election ah Multi-party system i peipi uhi. UZO kitelna leh ki-uhna vai ah Party system hoi nasa ei? Hoi nasah leh sahlou azieh hing gen vawi le.
Ei-le-ei kivaihawmna ah Party um seselou in kivaihawm thei lei a hoi pen ding hi. Party um a kichi vang in kei mu dan in Zouta chietchiet kikhen thei ding i hisih hi. Hinanleh, deidan kibanglou vang a umthei hi.
4. Kum dang UZO election banglou tah in tukum in UZO Election ding vai nasatah in i buoipi uhi. Bangzieh a i tuachi buoipi uh hi'n nathei ei? Buoipi tham a ching na ama? Kum dang tawh a kikhietna bang um in nathei ei?
I nam dam ding leh khantouna ding i dei leh i buoipi ding ma ahi. Tualeh, nam dam ding leh masawn ding deite’n tutung mai hilou in bangchih laipou a a buoipi ding uh ahi. Ka nam ka it chite mawh um maimai sih hen.
5. Tutung UZO Election in numei pawl in UZO apat ZTC hending toh kisai in pan nasatah in a la uh chi i thei, ahileh Zou Women Association chidan phu poimaw/lou nasa ei? Bangzieh in e ?
Poimaw a kichi theisih ding a, zong a poimawlou a kichi thei tuomsih ding hi. A hun in a puohkhiet silte ei sai zuaizuai thei ahisih hi.
6. United Zou Organization leh Zou Tribe Council kikhietna thupipen bang hi in nathei ei ? Hei pen hoi nasa ei ? UZO hi zieh a nasep – kumpite, NGO leh a dangdang sepkhiet theilou a um ei ? Gamdang ah kiphut leh UZO, ZTC ahilouleh a gam minpuo a i Zou min tawh phuoh mai hoi na sai ei ?
Pu Zou suon kichi teng nam tuom leh haam tuom ka hi kichi nanlei United Zou Organisation (United in ang kankhawm zouta hi) a kikhaikhawm ding mawng i hi (Zou a tam zawzaw deina a pei ding, UZO ma i hi uh a poimaw hi. Tualeh, i umna mun pou a i zahchiet ding uh ahi). Tualeh Pu Zou suon-le-hah ka hi i kichi leh Zou kichi pom a hoi ding chi ka ngaidan ahi. Tuaban ah, hei sung mun ah um nan lechin, Zouta na hina mang tuomlou ding ahidan kithei inlen, na umna min hizawlou in na mi hina min in pei lechin na bawlkhiel sih ding hi.
7. Khotaang thu lengle kiza dan in United Zomi Organisation apat United Zou Organisation a kihen leh tu masang a Zou Tribe Council a hen kia ding chipen UZO lamkaite lunggel apat hing kuon hilou in, ZRO apat ahi chi kiza hi. Adih ahina e ? Adih ahileh bang ding a ZRO in nam khat tung a tuabang a vai a hawm thei e ?
Tami thu ah koima kingaw theisih va’n, vested interest chi lei dihzaw ding in ka ngaisut hi.
8. UZO election pen mipite tel hilou in hausa, unit leh block lamkaite'n a kitel ahi hi. Tuaziehin, mipite'n President telna vai ah thuneina a nei tahtah sih ua, election khatphot ah vote neiloute pen nelsie ahideu gige hi. Tua mabang in mipite'n zong vote a neilou dungzui un UZO election leh ki-uhna vai ah a kikum nuom sih uhi. "Democracy is of the people, for the people and by the people" chi dan in enta lei tulai tah UZO pen mipi vaihawmna a bang sih hi. Bang chileh i mipite zousie tami democratic process ah i lalut thei diei?
I thei masah ding khat ahileh, ‘Zou ka hi chi a UZO pomtheiloute Zou ahisih china ahi’. Mobilisation leh sensitization a poimaw ding hi. Tua na dohna pen a dih hinanleh, tu-le-tu in i Zou sung ah kizang thei ding in ka mu sih hi. Zoutate’n theina (knowledge) lam ah khatlawna tahtah kinei nailou hi.
9. UZO Presidency leh MLA i khenkheta ua, a lungdam huoi hi. Ahileh, UZO in MLA kitelna ah bangtan panlah nasawm uai ? UZO-ZWC apat candidate bawl nasawm uai, ahilouleh a pulang apat UZO support ngetsah nasawm uoi ?
Mipi deina a telching a kihi dungzui in mipi deina doh ahi ding a tuami peipi in a kinei ding hi.
10. Thu kiza dan in MDC Election zong hing umpai ding a bangta hi. UZO in tamtoh kisai in bangchi'n pan nalah sawm uai ?
I gam-le-nam hoina ding kidei nanleh electoral policy ah mimal peipi dan ahi ding hi. Hinanleh, i nam policy zui thei ding leh hing thuap thei ding mi kidei hi.
11. Na biel totna leh unit na totnate uah nasatah in ang kilamdawn kawikawi a, zatat theitawp, lam-et theitawp leh pibawl theitawp in ang kizatat a, ang kilam-et leh pibawlta chi khu haiguol ahisih hi. "Amaute'n i lam-etna ang guohsuohsah uleh koima lam-et ding a um nawnsih" chi khu mipite lunglen kamteng ahita hi. Ahileh, Zou mipite'n bangbang bawl ding a ang lam-et un nathei ei? Mipite a ding bang na bawlsawm uai (Policy and programs)?
Namlamkai tua zalai a lam-et thei a ki-um chi khu kipah huoi leh mipite’n ang muong mama chi’n ka la hi. I thei ding ua poimaw mama khat ahileh, mi koi hinanleh, milip lungkimna ding bawl chi khu sil hasa mama ahi. Hinanleh, i nam sung ah i damna ding, i khantouna ding, mi i phahna ding leh mite toh kilieng kim a i peikhawmna ding khu tup ahi gige hi chi ka gen ut hi. Tami ka gen zieh in, mimal koi zong kidomkang zoulou ding ahi chi i theichiet uh a poimaw ding hi. Tualeh, i namsung ah kihen lamdangna khat um ding chi ka gen mabang in i hun a a um ka gingta a, mipi zong kipah mama hi.
12. Tu-le-tu dinmun in Lamka khu Afghanistan leh Pakistan gamgizul bang in tribal leader-te stronghold ahita a, dominating tribe penpen thuneina dandeu in a peita a, imaginary kingdom a kiphutta hi. Tuate lah ah Zou mite veng tuomtuom ah i kithethang ua, bloc ni khutnuoi a kikhen i bang uhi. Khatlang zawsang support lei lah khatlangte khutlum thuoh diing i hita uhi. Bang chilei i Zou mipite a bit theipen diing uoi ?
Mi dihtatte’n leigou a luoding uh kichi khu kihilna’n zangthei lei a hoi ding hi.
13. October 11, 1997 nin Tuining Jr. High School, Tuining khuo ah UZO vaisaina'n Zou Defence Committee a na phut ua, tuami arm wing ding in Zou Defence Volunteer (ZDV) ana phutdoh uhi. A lamkai ding in zong UZO sung a mi muonhuoi ngen guon ahi nalai uhi. Hinanleh, ZDC leh ZDV zong kithuzah man nailou in UZO in ZDV gammang a umte a na kilepsanta uhi chi Zolengthe in ZDV lamkai Pu Kamkhanpau a interviewna pat thei ahi. Dohnate –
1) Bang zieh a a na kilepsan uh a diei ?
2) UZO in pichingtah a anaphu uh ahitah leh UZO ma in bang ahei khat (Suhbei or Suhhat) a bawl a hoi hilou i ?
Thu-le-la i chipen gelthaw (written) hisih nanleh, kipieh sawn a poimaw hi (Zoutate khu Oral Tradition a peite i hi uhi). Hinanleh, tami thu toh kisai bangma theisah kahilou ban ah; keima mimal in theina ka nei khasih a, a ban belap ding zong ka theisih hi.
14. Community policing bawlna diing in Zou khanglai volunteer-te (ZYO, ZSP, Online volunteer-te) mawpuohdan tuom chiet in nathei ei ? Pankhawm theina diing a um ei ? Bang chileh Zou volunteer-te'n i nampi khantouna diing in sepkhiet a nei theipen diing uai?
A bawl ding uh tam chitahlou ahuop uh zong a lien mama hi. A dieh in Education (siem zilna) puophat hi henlen, tawmngaina nasep lam ah kichil lei Zoutate khangtou ding in ka mu hi.
15. "Zogal Memorial Complex cum United Zou Organization Office Bulding" chi dendun sang in "Zou Innpi" chi henlen, Zou Innpi sung ah a floor - a floor in min tap lei bangchi nasai ? E.g. Conference Hall khu Zogal Hall; Zou Zumpi khu Pu Zou Hall, etc. A lamna ah crore 1 bei ding na chi va-ia ua, Zou mipiten bangchi'n pan lakhawm lei chi lunggel na nei ei ? Zou Cultural Hall khat zong koi a hoi hilou e ?
Zoutate’n gou bangza a nei ei ? Tuate lah ah bang a puotahpen ei ? ZogalMemorial Hall Complex kichi khu a min kiheng hilou in, a kipuotha ahizaw hi. Tami toh kisai in, Zou milip pan a la ding hi.
16. Tulai in i Zou min geldan mite'n ang buoipi ua "Zote, Zoute, Izawte," etc. chidan in ang chimawh ua, Kawlgam lang diehdieh ah tua "Zo kichite khu Zo hilou in Zou ahia, ZO kichite khu unau Tedim kampau zangte ahi" a chi uhi. "O" leh "OU" maimai in minam a lamdang sah thei diei ? Bang ngaidan nanei ei?
I mi hina kilamdang i chi chieng in i lungsim ngaituona kilamdang china ahi. Tuaziehin,
‘O’ leh ‘OU’ a buoite khu a buoi ding mawng uh ahi. A mi hina uh ang thei chieng un tuate buoipi in a nei nonsih ding uhi.
17. Tulaitah a Zou kichi mising (Popuation) khu Burma lang ah 65000 leh India lang ah 25000 veel um a suikhiet ahi. Burma lang a i unaute khu Burma kumpi hoilou zieh in gam tuomtuom ah a taizah uhi. A taizahna munte uah nam min a kipawlna a phutkhe zel uhi. Tu'n United Zo Organization, USA leh Malaysia Zo Organization chi'n a kiphutta uhi. Mailang ah zong Australia, Canada, European gamte, Israel, Korea leh leitung mun tuomtuomte ah Zou min a kipawlkhawmna hing umthei leh a kilawm hi. Kipawlna minkhat kibahsah hoi naisai, ahilouleh umna gam dungzui a phuoh mai diing hoi nasa ei ? Amaute kung ah bang gen nuom nanei ei ? I pankhawm theina diing lampi um in nathei ei ?
Zou i hi zieh ua United Zou Organisation kichi i hia, i umna min i lah ding leh, i umna gam haam a i min i phuoh uh ngailou ding a ma ? Zou chi min i zah leh leitung heisung mun ah um nanlei, i Zou hina manglou ahizieh in, i minam kikhaikhawmna min i zah gige ban uah, i zumpilou ding uh hoi leh poimaw kasa hi.
18. Zogam economy i et a ahileh primary sector maimai ahi phiel hi. I laisimte'n lah secondary leh tertiary sector ah sem zoulou in nasep mulou tampi a umta hi. Laisim a nasep muloute'n lah primary sector a lut ding hamsa a sa mama ua, innsung a nasem peilou, nu-le-pa vaahsa, zi-le-ta anei tan ua nu-le-pate'n azi-ata utawh vahthuo nalai chite a tam mama hi. Zogam economy hatsemna diing in bangchi'n panla lei hoi ding in na ngaisut ei?
Sep-le-bawl i kizumpilou ding uh ahi. Tualeh, tu-le-tu in UZO in peipi ding leh zui ding Economic Policy kinei a, Special Assembly – 2009 ah (phalna) approval kilata hi. Tuami zuithei chiet lei a hoi ding hi.
19. I nam sung ah Hattuom tampi in i kikhen uhi. Hattuom teng in khosuon ah mi zawlna in school i nei nalai uhi. Tam toh kisai in bang ngaidan na nei ei?
Buoipi ding in ka koi nonsih hi. Education Policy toh kisai in Sub-Committee a kiphutta a, tua Committee in a sai theina ding uh thaneina pieh ahita hi.
20. I society sung ah khanglai nasep neilou, khamthei zongsang, guta-lata, etc. a pumdimta hi. Nasep neilouna apat in guhtatna, guhtatna apat in khamthei zongsahna, khamthei zongsahna apat in Rehab center chidan in a um hi. Tu-le-tu dinmun ah Rehab center a kita nawnlou khophiel in i mi-le-sate a umta a, Rehab center khu ang pung deudeu diing a bang nalai hi. Tami mai hilou in suhdam theilou natna (AIDS/HIV/STD) a vei tampi a umta hi. Khristian lah 99.99% hi diing in gintat a huoi hi. Bangchi panlah lei tamte suhbei (kiemsah) thei ahi diei? Koite mawpuohna ahiei ?
I milip mawpuohna ahiban ah, eima tahsa tung keptup ding eima mimal mawpuohna ahi. Tami toh kisai a midang ngaw chite chinlou a hoi ding hi. Eima i kikeptupleh damna i mu dinga, tua thamlou in, i nam zong dam in tawisangna a tang ding hi.
21. Zou sung ah ham li vel i nei uhi. Tuate ahileh Haidawi, Khodai, Thangkhal leh Khuongnung ahi hi. Tuate lah a hamkai khat min zang in Tribe recognize del pawlkhat a um hi. Recognition mu uleh i Zou hamkai "Thangkhal" awsuo zang teng ut in utsih uleh Thangkhal Tribe kichi ding a bangta hi. Tuabang hing umta leh Zou sung a lunglut Thangkhal ham zangte bang ah a kai diei ? Thangkhal pen Zou hamkai khat ahizieh in Zou sung a tathei nawnloute'n a nam min diing uh khat kiphuo uleh hoi nasai ? Zou sung a lunglutloute Thangkhal nampi chi diing hoi nasai ? Tam pen bang ngaidan na nei ei?
Sil theisiemloute’n a theisiemna ding in a hun kikhel a ngai hi. Hinanleh, tuatan i ngah leh a kikhel ana hizel hi. Tuazieh in, Zou suonte lah a ham (dialect) chi li mai hilou in – Haidawi, Lungtah-Sielmawng, Khodai, Khuongnung, Thangkhal, Suongpi, Tungkuo ham a um a, UZO kichi in dolzawlou a neisih chi koipou in thei masa hen. Mi koi hinanleh, Zou ka hi kichitapou khu UZO in pom gige hi. UZO kotkhah khu a lien hi chi thei chiet vai. Tuabang a, ham-le-pau zieh a nam tuom ka hita uh kichichitheite’n a thuop uh a lamkaite uh en uleh a deihuoi ding hi. Tuabangte khu sawi vah nanleh, Zouta ahi ua, a bai-leliemnate uh damna ding UZO in a ngaisut lellel hi.
22. Zomi Council in Thangkhal kichi Zou ham khat ahi chi thei kelkul napi Constituent Body khat a a pom hieu pen bang ngaidan na nei ei?
A kitulutte leh a lalutte kibang. Tami thu gensau lei ei sung a lamkai masate mawna a sang seng ding hi. Namkhat sang a mi khat tung a vaihawm ngap gige lamkai i neikhah uh Zoutate vangsietna lienpen ahi.
23. Tu-le-tu in Zou mi mangthang nam dangte lah ah a um kawikawi a tam mama hi. Etsahna diing in – Thadou lah ah Mate, Lhungdim, Manchong, etc.; Paite lah ah Samte, Naulah, Tunglut, etc.; Hmar lah ah Thangnawh; Vaiphei lah ah Suantah (Dopmul); tua ang kithang tha Thangkhal lah ah Lienzaw, Suantah, etc. chite a um deidoi hi. Tamte bang law nasawm ei ?
UZO kichi in dolzawlou a neisih chi koipou in thei tha kiakia vai. Ta gilou khu ang pil chieng in a suongpa a manghil tuom sih hi. Tami thu toh kisai UZO Policy lah a poimaw penpen ahi chi koipou in thei leh dei huoi kasa hi. Israel nam mangthangte’n a gam uh a zotkia mabang in Zouta mangthangte a hina uh kiphawhta uhen.
24. Kum 2/3 vel peisa lai in i Zou khuo a neitu Hausate’n a khuo/gam zuoh chivel a kiza zeuhzeuh hi. Tambang a i khuo i zuohzel leh i gam neu deudeu ahiman in tambang hing umta leh UZO in bang chia panlah hoi nasa ei ?
UZO Policy Program ahiban ah, panlahna ding a kikoite lah a poimaw mama khat ahita hi.
25. Government in Behiang pen Free Trade Zone or Trade Center hisah ding chi panla a, tampen ni khat hing piching ngeingei ding leh hing gasuo ding ahiman in UZO in bang chilam in Behiang khuo a pan kila leh chi ngaisutna na nei ei ? Na nei leh neilou a zieh nang gen thei diei?
Pan a kilah ban ah, tu-le-tu in kumpi apat Tourist House khat lamna ding vai kihawm lellel hi.
26. Tutan a Zou mipite President na hina leh na nasepna a hing lungkesah pen leh hing thathousah pen bang hi in nathei ei ?
Zou mipite muon ngamna tang a President ka kaitheina in ang thathou sah a; hinanleh, i nam khantouna ding toh kisai a daltu tuomtuom umte ka ngaisut chieng in khat veivei kei-le-kei ka kithasietsuo zel hi. A hivang in, nam itna zieh in, ka ngaidamna bawm a lien mama hi.
27. India a Zou mite leh leitung mun tuomtuom a Zou mite kung ah bang vaihah nop nanei ei ?
Zota koi hinanleh, nam khat ka hia, ka heina pou ah mite’n ka hina min in hing thei hen chi tapou in, a Zou hina uh kiletsahpi uhen.
28. Unaupa Zamlunmang in voluntary in UZO sample website khat ana bawl vevaw hi. Tua tungtawn in UZO tangthu 2004 tan kimtah in mu thei in um hi. UZO in Website hoitah nei a hoi hilou amah ?
Nam lamkai ka hi vang in, nam ngainate thuhilna bangchih hun a zong poimaw gige ka hi na ah, a theisiemte’n poimawta a chi uleh a hitheilou um ding a ma ?
29. Zou mite maban kum 5, 10, 15, 20 tan ah bang dinmun a ding thei diing in na ngaituo ei ? Mailam tuituoh nasai ? Ahilouleh tuituoh nasa siei ?
Zoutate maban ding khu i kithutuohna ah a kinga hi. I kithutuoh uleh, tuituohta mama hi. Hinanleh, i kithutuoh sih uleh vang thei sing. Tualeh, thumanna leh gin-umna kitaisan sah sih vai.
30. Nangma thusim miten zong thei nuom va chi ing, mite thei dia na phal dan dan hing gen dimdiem ve le.
Lai simte’n thei chiet vaan, American Dream kichi khu ka hinkhuo ahi. Gin-um leh chitah a i sep-le-bawlte a pan i lah leh, koima a zawng zong umsihva, mihing koipou in a tuga a at chiet ding mawng ahi. Gin-um tah anam nasep sawm ka hi. Kei thusim pen kei gen ngailou in mite’n ang gen ding ahi.
31. Na hun manphatah nang pieh zieh in lungdam seng seng ung. Pasian in nang leh na seppite hing guolzawlta hen.
Tami thute zieh a ka nam mipite khatlawna ding a hileh, khanglou chietta vai. Kipah ing.
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%