Zou Vontawite leh Central Services (IAS, IPS & IRS) Vai!
(Tami article khu Monday Oct. 27, 2008 ni'a Zou Workshop Forum a kagel ahi hi)
Dear Pu Rev. Hangpi leh Lawmte, I Zou Workshop forum uh a taangpi'a discussion forum a kizang ahiziehin news item ki tam koi khollou ahizaw hi. Member zousie'n thu kikup diing ang puoh hunhun a ngaidan free and fair a kigenkhawmna khat zong ahi hi. A taangpi thu in eite forum zahdan ah kinielna ginalou (destructive argument) lam iha peipi ua, khantouna diing thu i gen tamsih uhi. Constructive argument i poimaw uhi.
Na topic hing puohkhiet thupi kasa a, khantou vai zong kasah mama banah kei khawhsah mama khat zong ahi hi. Eiteng mai hilou in i Zou society in zong a khawhsah mama hi diingin ka gingta hi. Kei mudan in Civil or central services I gelkhiet zoulouna factor te uh family, personal & environment in kamu hi.
FAMILY FACTOR/FOUNDATION: Neulai apat a laisimna a nu-le-pa theipi leh guide na nuoi a laisim ei Zou society sungah itam sih uhi. Naupangte ahileh khangsawn kizomsahtu (bridge builder) ahi uhi. Khangsawnte khang pen naupangte khut a ki-nga ahi hi. Tuaziehin naupangte masatsah (prioritize) bawl gige diing ahi hi. Siemna sangpi inei ua, hausatna tampi inei ua, eima khang a nopsahna kiching inei phiel vang-un naupangte a diing bangma geelna nei sih lei khangsawn (next generation) a puana diing 99.99% aum hi.
Christian innkuon apat a khangkhie itam naisih ua, dan leh thupieh hoitah tawh kivaihawm innsung a khangkhie itam naisih uhi. Christian innkuon kichi sunsunte zong a tamzaw Mizo ham a 'Inti Kristian' kichite ahi nalai a, practicing Christian itam naisih uhi. Christian sakhuo i ngaisah ua, Christian teaching (moral teaching) i thupi ngaisah sih uhi.
Innsung kiteitamsa or kisesa apat a mihingkhat ang pichinna diing leh ang pil vingveng diing sangin innsung hoitah leh kituptah a naupang ang khankhiet diing a lam-et huoi zaw tham hi. Nu-le-pate'n a tate uh laisim leh laisim lou zong theipi phalou chite atam in atam hi. Naupangte study room sunga bang laibu um, bang teng kibawl, koiteng um, etc. chite nu-le-pate'n inventory bawl gige diing ahi hi. Zu khamkhamna innsung, nu-le-pa kithu tuohlou, zui diing dan leh thupieh um meellou a free style a naupang teng gamtat theina innsung khat a mipiching siem diing vang hamsa mama diing ahi.
PERSONAL FACTOR/FOUNDATION: Innsung hoiloutah a hing khangkhie naupangte a piching thei tahtah sih ua, lai hasiem a asiem vang-un mi houpidan, pawlbawldan, kitanauna, etc. (manners and ethics) ah a fail veve uhi. IAS, IPS, IRS, etc. chite khu written maimai hileh ei Zou vontawite zong honkhat ichingta diing un ka gingta hi. Hilezong interview chienga personal trait ang ki-etkhiet chiengin a I khankhietna uleh i kipatna un nasahtah in nasep (role) ang nei veve hi. Wisdom is a gift, knowledge is earned, and manners are learned chidan in ngaisut ing. Pasian hing piehsa pilna inei vangin laisiemna (knowledge) ah lutkha sih lei laisiemna inei sih diing uhi. Lungtang/Huoh pilna nei in, laisiemna neilei zong umdan kilawm (manners) inei sihleh mi piching i suohthei tuon diingun ka gingta sih hi. Thupil in "Money lost, nothing lost; heath lost, something lost; manner/character lost, everything lost" ana chi hi. Ke'n Zou vontawi mipil leh laisiem manner neilou tampi kamuta hi.
ENVIRONTMENTAL FACTOR/FOUNDATION: Ei Zou society sung pen mi kigensietna, mi ki thangsietna, mi kideisahlouna, mi lawching diinga kisate phuana, mi lampi suhbuoina, etc. chite i peipi uhi. Kiselna inei uleh lah destructive argument ahizel a, constructive argument aum tam naisih hi. A lawching sunsunte zong "Dawi havang kaal a suohta" kichite dana hing lawching zel ihi uhi. Ki support tuo sanga kiphuakhiet diing sawmna (intention) atamzaw gige abang hi. Tuabang ma in zong lawchinna neite'n zong i thuguuh leh i theinate uh zong igen khe ngamsih uhi. Bangzieh adiei? Thu kidonglou maw ahilouleh thu kihil nuomlou?
Laisimte'n i hina uh kitheilou, laisim sanga pawi leh lawm leh guol ngainazaw, etc. chite i society sungah atam hi. Shillong, Delhi, B'lore, etc. mun tuomtuom ah ikuon ua, i umna hostel itun chiengun laisim sangin kipawlkhawmna i thupi ngaizaw mawh uhi. Eilawi a pen laisimna 20% leh 80% social activities (one2one, one2many, many2one & many2many) chidan hileh kilawm kasa hi. A ratio in gen diing hilei 8:2 chivel hileh zong i laisim sungin huntawh kasa mama hi. 80% laisimna 20% atuomtuom (social activities) chidan ee. 95% laisim a 5% social activities bawl zoute lungdampi zaw nalai ing! I learning environment uh tambang himawh ee, guoi!
Ngaidan kikum tou zel vai ee.
Pasian thupha na unpi uh tungah,
Moderator
Na topic hing puohkhiet thupi kasa a, khantou vai zong kasah mama banah kei khawhsah mama khat zong ahi hi. Eiteng mai hilou in i Zou society in zong a khawhsah mama hi diingin ka gingta hi. Kei mudan in Civil or central services I gelkhiet zoulouna factor te uh family, personal & environment in kamu hi.
FAMILY FACTOR/FOUNDATION: Neulai apat a laisimna a nu-le-pa theipi leh guide na nuoi a laisim ei Zou society sungah itam sih uhi. Naupangte ahileh khangsawn kizomsahtu (bridge builder) ahi uhi. Khangsawnte khang pen naupangte khut a ki-nga ahi hi. Tuaziehin naupangte masatsah (prioritize) bawl gige diing ahi hi. Siemna sangpi inei ua, hausatna tampi inei ua, eima khang a nopsahna kiching inei phiel vang-un naupangte a diing bangma geelna nei sih lei khangsawn (next generation) a puana diing 99.99% aum hi.
Christian innkuon apat a khangkhie itam naisih ua, dan leh thupieh hoitah tawh kivaihawm innsung a khangkhie itam naisih uhi. Christian innkuon kichi sunsunte zong a tamzaw Mizo ham a 'Inti Kristian' kichite ahi nalai a, practicing Christian itam naisih uhi. Christian sakhuo i ngaisah ua, Christian teaching (moral teaching) i thupi ngaisah sih uhi.
Innsung kiteitamsa or kisesa apat a mihingkhat ang pichinna diing leh ang pil vingveng diing sangin innsung hoitah leh kituptah a naupang ang khankhiet diing a lam-et huoi zaw tham hi. Nu-le-pate'n a tate uh laisim leh laisim lou zong theipi phalou chite atam in atam hi. Naupangte study room sunga bang laibu um, bang teng kibawl, koiteng um, etc. chite nu-le-pate'n inventory bawl gige diing ahi hi. Zu khamkhamna innsung, nu-le-pa kithu tuohlou, zui diing dan leh thupieh um meellou a free style a naupang teng gamtat theina innsung khat a mipiching siem diing vang hamsa mama diing ahi.
PERSONAL FACTOR/FOUNDATION: Innsung hoiloutah a hing khangkhie naupangte a piching thei tahtah sih ua, lai hasiem a asiem vang-un mi houpidan, pawlbawldan, kitanauna, etc. (manners and ethics) ah a fail veve uhi. IAS, IPS, IRS, etc. chite khu written maimai hileh ei Zou vontawite zong honkhat ichingta diing un ka gingta hi. Hilezong interview chienga personal trait ang ki-etkhiet chiengin a I khankhietna uleh i kipatna un nasahtah in nasep (role) ang nei veve hi. Wisdom is a gift, knowledge is earned, and manners are learned chidan in ngaisut ing. Pasian hing piehsa pilna inei vangin laisiemna (knowledge) ah lutkha sih lei laisiemna inei sih diing uhi. Lungtang/Huoh pilna nei in, laisiemna neilei zong umdan kilawm (manners) inei sihleh mi piching i suohthei tuon diingun ka gingta sih hi. Thupil in "Money lost, nothing lost; heath lost, something lost; manner/character lost, everything lost" ana chi hi. Ke'n Zou vontawi mipil leh laisiem manner neilou tampi kamuta hi.
ENVIRONTMENTAL FACTOR/FOUNDATION: Ei Zou society sung pen mi kigensietna, mi ki thangsietna, mi kideisahlouna, mi lawching diinga kisate phuana, mi lampi suhbuoina, etc. chite i peipi uhi. Kiselna inei uleh lah destructive argument ahizel a, constructive argument aum tam naisih hi. A lawching sunsunte zong "Dawi havang kaal a suohta" kichite dana hing lawching zel ihi uhi. Ki support tuo sanga kiphuakhiet diing sawmna (intention) atamzaw gige abang hi. Tuabang ma in zong lawchinna neite'n zong i thuguuh leh i theinate uh zong igen khe ngamsih uhi. Bangzieh adiei? Thu kidonglou maw ahilouleh thu kihil nuomlou?
Laisimte'n i hina uh kitheilou, laisim sanga pawi leh lawm leh guol ngainazaw, etc. chite i society sungah atam hi. Shillong, Delhi, B'lore, etc. mun tuomtuom ah ikuon ua, i umna hostel itun chiengun laisim sangin kipawlkhawmna i thupi ngaizaw mawh uhi. Eilawi a pen laisimna 20% leh 80% social activities (one2one, one2many, many2one & many2many) chidan hileh kilawm kasa hi. A ratio in gen diing hilei 8:2 chivel hileh zong i laisim sungin huntawh kasa mama hi. 80% laisimna 20% atuomtuom (social activities) chidan ee. 95% laisim a 5% social activities bawl zoute lungdampi zaw nalai ing! I learning environment uh tambang himawh ee, guoi!
Ngaidan kikum tou zel vai ee.
Pasian thupha na unpi uh tungah,
Moderator
***********************************************


