Sunday, March 22, 2020

COVID-19 LEH SOCIAL DISTANCING: TULAI BUOINA ANTI-CHRIST AHIEI ANTI-COVID-19?


COVID-19 LEH SOCIAL DISTANCING:
TULAI BUOINA ANTI-CHRIST AHIEI ANTI-COVID-19?
Khai Minthang Samte
THUPATNA
Leitung mihingte kipilsahna leh kibawlthei sahnate Pasian masang ah bangma ahilou dan tami COVID-19 in tahlang isa uhi. “Gamte, silbawl theinate leh thupinate kumtawn in nang a ahizieh in, Amen” (For Thine is the kingdom, and the power, and the glory, for ever. Amen) chi khu kigenkhiel hetlou hi. Natsie leh puul natna chite ideipen hisih lezong ahun-hun in ang tung veve hi. Tambang natsie/puul natna pen Lai Siengthou sung ah zong kimu a, leitung tangthu ah zong kimu hi. Ipu-ipate ngaina apat i-et chieng un eite lah ah zong ana um tham chi pen haiguollou ahi hi. Tambang natna tu-le-tu a ibuoipi uh ahizieh in Lai Siengthou leh Zo ngaina tawh themkhat kikum vai in, kikepdan tu a i kikep sawmdan tawh a kituohnai chi sui va ui.
CORONOVIRUS TANGTHU TOMKIM
Coronavirus natna neite in khosih, khu leh nahhu tom (fever, cough and shortness of breath) nei ua, ahamsa diehte nah theilou, awmna saden, lung-am leh nephu leh maitang dup chite ahi hi [Centers for Disease Control and Prevention: Coronavirus Disease 2019 (COVID-19), 2020]. Tambang natna kipatna Guangdong, China ah 2003 in ana kipanta hi. Tuami natna khu severe acute respiratory syndrome coronavirus (SARS-CoV) na kichi in, leitung gam 29 ah na kizel in, mihing 8,422 in natna navei in, mihing 916 na shilaw uhi. Tuajou in 2009 in pH1N1 influenza kichi Mexico apat kipan in leitung gam 214 ah na kizel in, mihing 500,000 taang in na shilaw uhi. 2012 kum in Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV) kichi khat Saudi Arabia apat in ana kipankia a, leitung gam 27 ah kizel in mihing 2,494 in natna navei in, mihing 858 na shilaw kia hi (Park, Thwaites, & Openshaw, 2020). Tutung a natna pen COVID-19 kichi a, tuni March 21, 2020 tan in leitung gam 185 a kizel in, mihing 267,013 in natna vei in, mihing 11,201 shilawta hi (World Health Organization: Coronavirus disease (COVID-19) Pandemic, 2020).
LAI SIENGTHOU LEH SOCIAL DISTENCING
Lai Siengthou i-et chieng un natna kilawsawn thei leh social distancing ana bawl zing uh khu phah-natna (Leprosy) ahi hi.  Pasian in Moses kung ah tambang natna bangchi kep diing chi hoitah in ana gen hi. Leviticus 13na isim chieng in tambang natna umzie leh kep diingdan kichientah in ana gen hi. A natna neite mitawh a kilawsawn louna diing in atuom a a um diing (Self-quarantine/isolation) leh mipite umna camp ahiei khopi pulang a koi diing (social distancing) chi ana genkha hi (Stangl, Earnshaw, Logie, et al., 2019). Tuabang natna neite akep-akhoi didan hoitah in kigiel dimdem hi. Siempudan 13:46 sung ah, “Khum natna (phah natna) anei sung teng in ama khu sienglou ahia, tuachi in midante lah apat kikhiinmang in pembuh pulam a ateng diing hi” chi hi. Tuama bang in abawl tahpi uhi chi Leengte Nina 7:3-20 i-et chieng in kimuthei hi.
ZO TAWNDAN LEH SOCIAL DISTANCING
Zo tawndan (ngaina) mama ah zong puul natna ahiei natna hiipi gilou a um chieng in Siemputen tuitaw-tuilu ahiei gam nathoi in, tuami natna neite innsung ah kulkhum in a innmai uah sawlbawh khai in, “zie-tang" uhi. Tami sawlbawh innmai a kikhai in innsung ah mite natna hoilou nei ahi ua a ensah a, sungtum-pusuoh kikham hi. Tam pen natna hii apat kilawsawn venna diing a kituomkoi leh zapi tawh kisukha lou diing a bawlna ahi hi (isolation and social distancing). Tuami natna nei nu/pa/innkuonte Siempupa in enkai in, adamsieng masangteng uh pusuoh sahlou uhi. Tuathamlou in, natna zauhuoi hiileng a um chieng in khomuol ah sawl kikhai in zin-le-leeng koima pusuoh-sungtum omlou hi. Tam pen tulaitah a self-quarantine, self-isolation, social distancing ichite ahi hi. Siempute in khohun leh natna omdan en in, natna a zauhuoi nawnlou chieng in siensuo in khopite leh khovengte tawh kikawmtuona umthei kia pan hi. Tuabang a ana bawl zieh un puul natna zieh in na shigam samlou uhi.
HOULIMNA
Lai Siengthou sung ah puul natna ahiei phah natna pen Israel-te Pasian masang a atawnkhiel chieng ua Pasian gawtna (sapsietna) in ngaisut ua, Pasian masang a kisiakia a Ama maipha suikia diing a hatna (wake up call) in ngaisut uhi. Tami pen Hagau lam ah koi talei, tahsa natna ahizieh in bangchi kiven diing chi pen ngaisutlou phamaw hi. Phah natna bang a mitmu thei diing a kilang lou ahizieh in koiteng in COVID-19 natna paai chi pen kigen theilou hi. A natna kilahna khu ni 14 sang a tamzaw zong hithei nalai ahizieh in koiteng tuami natna paai a zapi lah a um chi kitheilou ahizieh in eima ihiei, igei a um nu/pa/te zong hithei gige china himawh hi.
Anatna khu anatna vei mite apat a kilawsawn (communicable or contagious) ahizeih in a kilawsawnna tawpsah theidan um leh chi in kumpi vaihawmte leh chidamna lam a semten gen uhi. A kilawsawn hatdan khu patauhuoi mama hi. Etsahna diing in, Georgia state, USA ah official tah in March 2, 2020 COVID-19 natna nei mihing 2 um a, ni sawm (10 days) jou in COVID-19 natna nei mihing 33 um a, ni 19 jou (March 21, 2020 – tami lai ka gel tan) in COVID-19 natna nei mihing 555 umta hi (Smith, Yourish, Almukhtar, Collins, Harmon, McCann, & Wu, 2020, March 21). Akhan hatdan i-et chieng in patauhuoi mama hi.
1.      KUMPITE THU MANG DIING: Kumpiten mipi kikhopna bawllou tadi phot diing in thuphuon bawl uhi. Kumpi ichi chieng in eima Hattuom a member-te zong china hithei hi. Tampen koima biehna khahsahna hilou in mipi kikhopna apat in tami natna khanghat mama chi mukhiet ahizieh a, tami natna kiem theina diing in panlah ahi hi. Tami in Hattuomte maimai tuomkawhna a kibawl hilou a, mizapi kikhopna khat phot ahuom ahi hi. Tami article gel ahitan in mi 10 sang a tamzaw umkhawm theilou diing chi kumpiten thuphuon bawlta ua, bawllou diing honkhat zong kigenta hi (Lemire & Colvin, 2020). Tambang hun chieng a Christian-te a diing a ibawl theipen uh kumpite chidan zuilou a mizapi kikhopna a pei teitei a COVID-19 natna khangsahtu leh kumpi neisah tawpsah hilou zaw a kumpite beidotna panpitu hi diing kisamzaw hi. Lai Siengthou in kumpi vaihawmte thumang diing in ang hilzaw hi (1 Peter 2:11-17).
2.      SOCIAL DISTANCING LEH LAI SIENGTHOU: Lai Siengthou sung i-et chieng in Social distancing kichi pen puul natna neite tung ah na kibawl a, ih Zo ngaina ah zong na kibawl hi. Thutha hi hetlou in, ibawl khah ngai nawnlou ahizieh a thutha bang ahi hi. Pasian in zong Moses tungtawn in Egypt-te tung a gawtna apieh diing chieng in social distancing na bawl a, self-quarantine or isolation na peipi in kimuthei hi (Exodus 7:14-12:36). Tualou ah phah natna neite zong khopi pulang ah (Social distancing) na kikoi hi (Lev. 13:1ff. Cf. 2 Kings 7:3-20).
3.      ANTI-CHRIST HILOU, ANTI-COVID-19 HIZAW: Kumpi vaihawmte vaihawmna khu Christ-doudaltu hilou in COVID-19 doudalna diing a panlahna ahi hi. Tamteng zosie deina pen Christian-te bawlsietna (Anti-Christ/ian) hilou in, a Christian hi in, a Christian loute hitaleh COVID-19 natna tua aveisate ban ah koiman vei sih leh china tawh kibawl ahi hi. Tuazieh in Anti-Christ/ian hilou in Anti-COVID-19 ahizaw hi. Thamlou in nasep poimaw (essential jobs) a semte lousie mipite innsung a kikulkhum phot diing in kumpi in thuphuon bawlta hi. Tami hun sung a nasep kuon theiloute, nasep khawlsah, sumbuh kikhahte leh buoina Dangdang tuohte a diing in kumpi in zangna-dopna (Compensation or stimulus checks) in mimal huna kibawl diing chi khensatna lata uhi (Toone, 2020). Kumpi thumanglouten kumpi panpina zong lahda uleh hoi phiel diing hi. Anti-Christ/ian hileh zangna-dopna (stimulus checks) Christian-te kipelou diing hi.
4.      TAANG DIING I, MIT DIING? Tambang hun chieng a nang leh kei natna zieh in kumpi sum tampi beilaw a, doctor leh nurse tampi gimlaw a, ih innkuon leh Hattuomte lungkham law a, aphatmaw leh shina in ih innsung ah vaihawm nalai diing ngaisut huoi mama hi. Thumanglou a paupeng sang in tam atung a ih genteng ban ah tampi um nalaite noptuom tuntu hi diing kisamzaw hi. Mite a diing a paupeng hilou a thupha ihi diing kisamzaw hi (Gen. 12:2). Tami hun pen Anti-Christ/ian hilou zaw in Christian-te pichindan etsahhun ahizaw hi. I Cross-te uh biehinn sung maimai ah laampi lou in khopam lam zuon vai. Mipite chimaw genthei laitah in doctor, nurse, kumpi vaihawmte thapetu a pan hun, gilkielte leh inn-le-lou neiloute ann pieh hun ahi hi. Nasep poimaw semte (essential job) thungetna a panpitu hivai.
5.      BEIHINN HILOU, BIEHDAN DIHTAH (TRUE WORSHIPPERS): Jesu Krist leh Samari numeinu kihouna ah Jesu Krist in Pasian biehdan dihtah agen hi. Jesu’n, “Hinanleh ahun tung diing ahita, tun zong atung ahita a, tuahun chieng in abe tahtahte’n Pa khu Hagau leh thutah in abe diing uh, aziehpen Pa in Pa in tuabang mi Ama be diing in asui hi” achi hi (John 4:23). Pasian beihna ah Pasian lungdamna khu biehinn sung a va umzieh hilou in Hagau leh thutah a biehna khu ahizaw hi. Pasian mun zosie a um ahileh eima pindan sung ah zong Hagau thute kigen in, Hagau laate kisa thei a, Pasian phatna leh biehna (praise and worship) kibawl thei thamtham hi. Biehinn sung pen ministry bawlna phuolpi hilou in gingtute hatkhawmna, guolzawlna leh hahkhietna (Gather, bless and send out) mun ahizaw hi.
THUZAWNA
Tambang natna hiipi khu leitung pienchil apat a ana umzel ahia, Lai Siengthou ban ah Zo ngaina ah zong kimu hi. A lamdang seng hilou in, Pasian theipina tawh ana tung zel, tulaitah a tung, leh ang tung zel diing ahizaw hi. Kumpi vaihawmte thugen khu Anti-Christ/ian hilouo in Anti-COVID-19 ahizieh in a chi dandan uh zui diing ahi hi. Biehinn kai theilou diing chi hilou zaw in mizapi kikhawm theilou diing, mi 10 sang a tamzaw munkhat phot ah umkhawm theilou diing chi hizaw hi. Tualemah in, tami hun sung in Pasian kung a nasetah a kikou a, tami puul hiipi ang lahkhiet sahna diing a nget ban ah, tami tawh kisai a hospital leh aphamaw nasepna (essential jobs) semte a diing a thu ngetsah diing ahizaw hi.



LAIBU ETTE
Centers for Disease Control and Prevention. (2020, March 21). Coronavirus Disease 2019 (COVID-19). Retrieved from https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/symptoms-testing/symptoms.html
Grzybowski, A., & Nita, M. (2016). Leprosy in the Bible. Clinics in Dermatology, Volume 34, Issue 1, January–February 2016, Pages 3-7. doi: https://doi.org/10.1016/j.clindermatol.2015.10.003
Grzybowski, A., & Virmond, M. (2016). Leprosy: Between biblical descriptions to advances in immunology and diagnostic techniques. Clinics in Dermatology, Volume 34, Issue 1, January–February 2016, Pages 1-2. doi: https://doi.org/10.1016/j.clindermatol.2015.10.008
Lemire, J. & Colvin, J. (2020, March 19). Trump signs coronavirus aid package, invokes Defense Production Act to fight COVID-19. Retrieved from https://abc30.com/health/trump-signs-coronavirus-aid-package-with-paid-sick-leave-/6024211/
Park, M., Thwaites, R.S. and Openshaw, P.J.M. (2020), COVID19: Lessons from SARS and MERS. Eur. J. Immunol., 50: 308-311. doi:10.1002/eji.202070035
Smith, M., Yourish, K., Almukhtar, S., Collins, K., Harmon, A., McCann, A., and Wu, J. (2020, March 21). Coronavirus in the U.S.: Latest Map and Case Count. The New York Times. Retrieved from https://www.nytimes.com/interactive/2020/us/coronavirus-us-cases.html?fbclid=IwAR0MS7WuP9JoH4V_1HPeViJwnVGkDlFFxbMifR8meeLYaXNJosuik0vPRUc
Stangl, A.L., Earnshaw, V.A., Logie, C.H. et al. (2019). The Health Stigma and Discrimination Framework: a global, crosscutting framework to inform research, intervention development, and policy on health-related stigmas. BMC Med 17, 31. https://doi.org/10.1186/s12916-019-1271-3
Toone, S. (2020, March 21). Trump says stimulus checks will be ‘much more’ than $1,000. Retrieved from https://www.ajc.com/news/breaking-trump-says-stimulus-checks-will-much-more-than-000/ye9TlqiowJXyQbyTiuP5IO/
World Health Organization: Coronavirus disease (COVID-19) Pandemic. (2020, March 21). Retrieved from https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019


No comments:

Post a Comment